De afgelopen dagen is er veel gepraat over of GroenLinks klaar is voor regeringsdeelname. Dat we het willen is wel duidelijk, getuige bijdragen van Niels van den Berge, Harmen Binnema, Paul Vermast, Rene Kerkwijk, en tal van anderen. Als door een wesp gestoken reageerde velen op het pleidooi van Arnoud Boer dat we nog niet klaar zijn voor regeren. Wat mij betreft is het echter een prachtig pleidooi dat de opmaat moet zijn voor de verdere discussie: hoe zorgen we ervoor dat we er wél klaar voor zijn?

Toen de GroenLinks-top in 2006 besloot om niet te onderhandelen voor regeringsdeelname, zorgde dat voor veel beroering in de partij. Stemmen we immers niet op GroenLinks om ervoor te zorgen om  zaken concreet te veranderen? Ik weet in ieder geval zeker: een partij die erop mikt om voor altijd een oppositiepartij te zijn, krijgt mijn stem niet. Daarom van mijn kant niets dan steun voor de discussie van DWARS deze zaterdag, en het initiatief van het duo Bonte en Rietveld voor een Regeringstafel. Immers, voor een eeuwige oppositiepartij zal het even aanpoten zijn om de slag te maken naar regeringspartij.

Drie zaken zijn daar van belang:

1) Welke issues zijn van belang, en welke laten we schieten? En nog belangrijker: welke compromissen zijn we bereid te accepteren?

Evident is dat we op groene issues het hardst zullen inzetten. Een regering met GroenLinks zonder groene agenda is niet veel waard. De Green Deal is een goed voorbeeld van concrete en duidelijke voornemens die in de praktijk kunnen worden ingezet. Maar veel moeilijker is vast te stellen op welke zaken GroenLinks bereid is compromissen te sluiten. GroenLinks zal de kleinste partij zijn van een eventuele  coalitie; voor de groene agenda zal GroenLinks dus een prijs moeten betalen.

De buigzaamheid van GroenLinks in dit soort kwesties is nog niet op de proef gesteld en dus nog ongewis. Zijn GroenLinksers wel bereid om compromissen te sluiten op andere (niet-Groene) dossiers om een Green Deal binnen te halen? In hoeverre kunnen we meegaan in de prominente rol van Nederland binnen de NAVO? In hoeverre kunnen we meebuigen als uitgesproken Christelijke prioriteiten worden doorgevoerd? En hoe lang houden we het vol als we dan massaal onze achterban zien overstappen naar de D66 en de SP?

GroenLinks zal zich hierop moeten voorbereiden, en de Regeringstafel van Bonte & Rietveld is een uitstekend begin daarvoor.

2) De poppetjes

GroenLinks heeft een hoogopgeleide achterban, en heeft leden zitten in de hoogste geleding van het maatschappelijk middenveld en de overheid. We kunnen aannemen dat daar getalenteerde mensen zitten die zich ook in een eventuele regering kunnen mengen. Maar… wie zijn ze dan?

GroenLinks zal nu al moeten beginnen met het zoeken van geschikte kandidaten. En dan niet, zoals Simon Otjes lijkt te doen, inzetten op een geheel gevuld GroenLinks kabinet. Want laten we realistisch blijven, een GroenLinks deelname aan een kabinet zal zich grotendeels beperken tot grofweg een Minister van Milieu, een Minister van Landbouw en een Staatssecretaris voor Europese Zaken. Dus het beginpunt van een zoektocht is niet specifiek, maar juist het vinden van allerlei getalenteerde mensen met relevante expertise die we ook voor andere zaken kunnen inzetten. Bonte & Rietveld steken met hun aanpak voor Lokale Kracht ook op dit punt goed in. Het lijkt me dat dit een goed begin is voor een long list van talent waar – onder verschillende omstandigheden – uit geput kan worden. Dan pas blijkt of we echt de mensen in huis hebben.

We staan aan het begin van een interessante ontwikkeling van onze partij. Tegelijkertijd maak ik me (nog) geen illusies: deelname van GroenLinks aan een regering is nog hoogst onwaarschijnlijk. Gegeven de huidige krachtverhoudingen en de uitsluitingen over en weer van de PVV, lijkt een rechtse coalitie vrijwel onvermijdelijk. Maar als we het goed voorbereiden, kunnen we ook nog vier jaar oppositie aan!